قهوه ۷۰/۳۰ یعنی چه؟ راهنمای کامل نسبتهای بلِند عربیکا و روبوستا
فهرست عناوین مقاله
جواب کوتاه: در قهفی، «قهوه ۷۰/۳۰» یعنی ترکیبی از ۷۰٪ عربیکا و ۳۰٪ روبوستا. اما همین دو عدد روی بستهی یک فروشندهی دیگر میتواند دقیقاً برعکس باشد: ۷۰٪ روبوستا و ۳۰٪ عربیکا. مشکل از عددها نیست؛ مشکل این است که بازار قهوهی ایران برای «جهت نسبت» هیچ قرارداد مشترکی ندارد و بیشتر بستهها هم جهت را صریح نمینویسند. این مقاله را نوشتیم تا مرجع باشد: یکبار برای همیشه روشن میکنیم هر نسبت یعنی چه، هر کدام چه طعمی میدهد و چطور برچسب هر قهوهای را — از هر فروشندهای — درست بخوانید.
اول تکلیف جهت را روشن کنیم: عدد اول عربیکاست یا روبوستا؟
بلِند (ترکیب) قهوه از دو گونهی اصلی ساخته میشود: عربیکا و روبوستا. وقتی روی بستهای میخوانید «۷۰/۳۰»، فقط میدانید دو عدد دارید؛ نمیدانید کدام سهم عربیکاست. در بازار ایران هر دو قرارداد رایج است: بعضی رستریها عدد اول را عربیکا میگذارند و بعضی روبوستا را. نتیجه؟ دو قهوه با اسم یکسان «۷۰/۳۰» میتوانند از نظر طعم، کافئین و تلخی زمین تا آسمان فرق داشته باشند؛ یکی معطر و متعادل، دیگری تلخ و پرکافئین.
برچسب را اینطور بخوانید
- دنبال جملهی صریح بگردید: «۷۰٪ عربیکا، ۳۰٪ روبوستا». اگر فقط دو عدد بیجهت دیدید، آن نسبت هنوز برای شما معلوم نیست.
- اگر جهت نوشته نشده بود، از فروشنده بپرسید؛ فروشندهی حرفهای بدون مکث جواب میدهد.
- به سرنخهای طعمی هم توجه کنید: نسبتی که «کرمای غلیظ و کافئین بالا» وعده میدهد معمولاً روبوستای بیشتری دارد، و نسبتی که روی «عطر و شیرینی» تأکید میکند معمولاً عربیکامحور است.
استاندارد قهفی ساده است: در همهی بلِندهای قهفی عدد اول همیشه درصد عربیکا و عدد دوم درصد روبوستاست و این جهت روی صفحهی هر محصول و روی بسته، صریح و با درصد کامل نوشته میشود؛ نه حدسی در کار است، نه قراردادی که فقط خودمان بدانیم.
عربیکا و روبوستا در یک نگاه
برای اینکه نسبتها معنا پیدا کنند، اول باید بدانید هر گونه چه چیزی به فنجان اضافه میکند:
- عربیکا: شیرینتر و معطرتر، با اسیدیتهی زندهتر و لایههای طعمی بیشتر (میوهای، گلی، شکلاتی). کافئین کمتر و چربی طبیعی بیشتر؛ یعنی عطر و طعم جلوتر از قدرت و کرما.
- روبوستا: کافئین بیشتر، تلخی و بادی (غلظت) بالاتر و کرمای ضخیمتر و ماندگارتر در اسپرسو. طعمش خاکیتر و کاکائوییتر است و «ضربه»ی قهوه را میسازد.
پس هر نسبت بلِند، در واقع یک ترازو است: هرچه عربیکا بیشتر، عطر و شیرینی بیشتر؛ هرچه روبوستا بیشتر، کافئین، کرما و قدرت بیشتر. حالا هر شش نسبت قهفی را روی همین ترازو ببینید.
هر نسبت چه طعمی دارد؟ جدول کامل بلِندهای قهفی
| نسبت (عربیکا/روبوستا) | لاین | طعم و حس فنجان | کافئین | کرما | برای چه کسی؟ |
|---|---|---|---|---|---|
| ۴۰/۶۰ | تنوع ۱۱۱۱ | پررنگ و تلخ، بادی سنگین، کمترین اسیدیته | بیشترین در میان بلِندها | خیلی غلیظ | عاشقان اسپرسوی قوی و نوشیدنیهای شیری؛ کسی که «ضربه» میخواهد |
| ۵۰/۵۰ | تنوع ۱۱۱۱ | نیمهراه قدرت و تعادل؛ تلخی محسوس اما کنترلشده | زیاد | غلیظ | اسپرسوی روزمرهی قوی با قیمت و طعم متعادل |
| ۷۰/۳۰ | تنوع ۱۱۱۱ | عربیکامحور و معطر، با پشتوانهی کرما و قدرت روبوستا | متوسط رو به بالا | خوب و پایدار | نقطهی شروع بیشتر خانهها؛ یکی از پرفروشترین ترکیبهای قهفی |
| ۶۰/۴۰ | لاین اصلی | شکلاتی و پرقدرت؛ شیرینی عربیکا با کرمای جدی روبوستا | زیاد | غلیظ | اسپرسوی خانگی جدی و لاته/کاپوچینویی که در شیر گم نمیشود |
| ۸۰/۲۰ | لاین اصلی | شیرین و معطر، با فقط یک تکیهگاه روبوستا برای کرما | متوسط | متوسط | کسانی که اسپرسو را خالص مینوشند و عطر برایشان اول است |
| ۱۰۰٪ عربیکا | لاین اصلی | شفافترین عطر و اسیدیته؛ بدون تلخی روبوستا | کمترین | سبکتر | ذائقههای حساس به تلخی و علاقهمندان طعم خاستگاه |
دو لاین را هم از هم بشناسید: لاین اصلی قهفی سه بلِند ۶۰/۴۰، ۸۰/۲۰ و ۱۰۰٪ عربیکاست؛ ستارههای همیشگی ما برای اسپرسوی خانگی. لاین تنوع ۱۱۱۱ سه بلِند ۴۰/۶۰، ۵۰/۵۰ و ۷۰/۳۰ است؛ خانوادهی قدیمی قهفی که برای تنوع ذائقه نگهش داشتهایم، از پرکافئینترین تا متعادلترین. اگر بین دو نسبت مردد ماندید، مقایسهی جزئیتر را در مقالهی فرق میکس ۷۰/۳۰ با ۵۰/۵۰ بخوانید یا از آزمون انتخاب قهوهی قهفی کمک بگیرید.
بهترین نسبت برای هر روش دم
نسبت «بهتر» به روش دم هم بستگی دارد؛ یک نسبت برای همهی روشها بهترین نیست. اینها نقطهی شروعاند، نه قانون — ذائقهی شما حرف آخر را میزند:
| روش دم | نسبت پیشنهادی | چرا؟ |
|---|---|---|
| اسپرسوساز | ۷۰/۳۰ یا ۶۰/۴۰ | تعادل عطر و کرما؛ ۶۰/۴۰ در شیر بهتر میایستد |
| موکاپات | ۶۰/۴۰ یا ۵۰/۵۰ | بادی و قدرت بیشتر با تلخی کنترلشده |
| V60 و کمکس | ۸۰/۲۰ تا ۱۰۰٪ عربیکا | شفافیت عطر و اسیدیته؛ روبوستا اینجا طعم را کدر میکند |
| فرنچپرس | ۸۰/۲۰ یا ۷۰/۳۰ | بادی نرم با عطر؛ دم طولانی تلخی را بیشتر بیرون میکشد |
| قهوه ترک | ۵۰/۵۰ | بادی و قدرت سنتی؛ آسیاب خیلی ریز با روبوستای بیشتر بهتر جواب میدهد |
| کلدبرو | ۶۰/۴۰ یا ۵۰/۵۰ | دم سرد اسیدیته را کم میکند؛ روبوستا بادی و شیرینی شکلاتی میسازد |
نسبت مناسب خودتان را با آزمون خانگی پیدا کنید
بهجای حدس زدن، سه مرحله کافی است:
- چهار نسبت را کنار هم بچشید: پک تستر قهفی چهار بلِند ۱۰۰ گرمی دارد؛ هر کدام را با همان دستگاه، همان دوز و همان درجهی آسیاب دم کنید.
- یادداشت کنید: برای هر فنجان سه چیز را بنویسید — عطر، تلخی و کرما. ذائقهی شما در سه فنجان اول معلوم میشود.
- برنده را در ۲۵۰ گرمی بگیرید: نسبتی که بیشتر از همه دوست داشتید، همان نسبت شماست؛ بقیهی نسبتها را برای مهمان یا روش دم دیگر نگه دارید.
نسبت، تنها نیمی از ماجراست: تاریخ رست
دو بسته با نسبت یکسان، اگر یکی تازهرست باشد و دیگری ماهها در قفسه مانده باشد، دو قهوهی متفاوتاند. قهوه بعد از رست گاز پس میدهد و عطرش بهتدریج میخوابد؛ اسپرسو معمولاً از چند روز تا چند هفته بعد از رست در بهترین حالتش است. برای همین در قهفی دو چیز همیشه کنار هم چاپ میشود: جهت صریح نسبت و تاریخ رست. جزئیاتش را در مقالهی تاریخ رست قهوه یعنی چه؟ و روش تشخیص قهوهی تازه را در قهوه تازه را چطور تشخیص دهیم؟ بخوانید.
برای حرفهایها: شیمی پشت نسبتها
تفاوت دو گونه فقط سلیقهای نیست؛ در آزمایشگاه هم اندازهگیری شده است. مرور علمی منتشرشده در مجلهی Foods (اولچنو و همکاران، ۲۰۲۱) ترکیب دانهی سبز دو گونه را کنار هم میگذارد: کافئین عربیکا حدود ۰/۹ تا ۱/۵ درصد وزن خشک است، درحالیکه روبوستا به ۱/۲ تا ۲/۴ درصد میرسد؛ یعنی روبوستا بهطور میانگین نزدیک به دو برابر عربیکا کافئین دارد. همین مرور نشان میدهد اسیدهای کلروژنیک — از عوامل اصلی تلخی و آنتیاکسیدانهای قهوه — در روبوستا ۷ تا ۱۰ درصد و در عربیکا ۵/۵ تا ۸ درصد است؛ برای همین با بالا رفتن سهم روبوستا، تلخی ساختاری فنجان بیشتر میشود، نه فقط «حس» آن. در مقابل، چربیهای طبیعی عربیکا (۱۲ تا ۱۸ درصد) از روبوستا (۹ تا ۱۳ درصد) بیشتر است و بخشی از بادی و حس دهانی نرمتر عربیکا از همینجا میآید. کرمای ضخیمتر بلِندهای روبوستادار هم به ترکیب متفاوت پروتئین و کربوهیدرات و چربی کمتر روبوستا برمیگردد که کف پایدارتری روی شات میسازد. نتیجهی عملی برای عصارهگیری: هرچه سهم روبوستا بالاتر، حاشیهی خطای شما در برابر تلخی کمتر است؛ دمای آب و زمان عصارهگیری را دقیقتر نگه دارید.
پرسشهای پرتکرار
قهوه ۷۰/۳۰ یعنی ۷۰٪ عربیکا یا ۷۰٪ روبوستا؟
بستگی به فروشنده دارد و همین، مسئلهی اصلی بازار است. در قهفی همیشه یعنی ۷۰٪ عربیکا و ۳۰٪ روبوستا و این جهت صریح چاپ میشود. از فروشندههای دیگر، جهت را بپرسید؛ به عددِ تنها اعتماد نکنید.
کدام نسبت بیشترین کافئین را دارد؟
هرچه سهم روبوستا بیشتر، کافئین بیشتر. در میان بلِندهای قهفی، ۴۰/۶۰ پرکافئینترین و ۱۰۰٪ عربیکا کمکافئینترین است؛ ۷۰/۳۰ و ۸۰/۲۰ در میانهاند. بهعنوان مقیاس: کافئین ۴۰/۶۰ حدود ۱/۳ برابر ۱۰۰٪ عربیکاست — از روی میانگینهای مرور اولچنو و همکاران (۲۰۲۱): کافئین دانهی سبز عربیکا حدود ۱/۲٪ و روبوستا حدود ۱/۸٪ وزن خشک. سقف روزانهی توصیهشدهی سازمان ایمنی غذای اروپا (EFSA) برای یک بزرگسال سالم ۴۰۰ میلیگرم کافئین است.
برای اسپرسوساز خانگی تازهکار از کجا شروع کنم؟
اگر اسپرسو را خالص مینوشید از ۷۰/۳۰ یا ۸۰/۲۰ شروع کنید؛ اگر بیشتر لاته و کاپوچینو میزنید، ۶۰/۴۰ در شیر بهتر خودش را نشان میدهد. آسیاب درست را هم از راهنمای درجهی آسیاب قهفی چک کنید؛ نیمی از «بدطعمی» نسبتها در واقع خطای آسیاب است.
نسبت بالاترِ عربیکا همیشه بهتر است؟
نه. عربیکا عطر و شیرینی میدهد، اما کرما، بادی و قدرت اسپرسو تا حد زیادی کار روبوستاست. «بهتر» به ذائقه و نوشیدنی شما بستگی دارد؛ برای همین قهفی هر دو لاین را نگه داشته است.
جمعبندی
نسبت بلِند را مثل یک قرارداد بخوانید: عدد بدون جهت، قرارداد ناقص است. در قهفی جهت همیشه چاپ میشود — عدد اول عربیکا، عدد دوم روبوستا — و کنارش تاریخ رست میآید تا بدانید دقیقاً چه میخرید. اگر هنوز بین نسبتها مردد هستید، از بلِند ۷۰/۳۰ قهفی شروع کنید؛ متعادلترین نقطهی ورود به دنیای بلِندهاست — و اگر میخواهید پیش از انتخاب، همهی نسبتها را چشیده باشید، پک تستر راه آن است.
منابع
- Olechno, E. et al. (2021). «Influence of Various Factors on Caffeine Content in Coffee Brews». مجلهی Foods، شمارهی ۱۰(۶)، مقالهی ۱۲۰۸ — دادههای ترکیب شیمیایی و کافئین عربیکا و روبوستا: متن کامل در PubMed Central
- Caporaso, N. et al. (2018). پژوهشی در مجلهی Food Research International دربارهی تفاوت ترکیب دانههای منفرد عربیکا و روبوستا (کافئین و قندها).
- مقالههای قهفی: «تاریخ رست قهوه یعنی چه؟» و «فرق میکس ۷۰/۳۰ با ۵۰/۵۰ چیست؟» در وبلاگ قهفی.
این مطلب برات مفید بود؟
با دوستهای قهوهدوستت به اشتراک بذارش.
گفتوگو درباره مقاله
دیدگاهها بعد از تایید قهفی نمایش داده میشن.
آخرین مقالهها
رست قهوه چیست؟ انواع رست قهوه و رست اختصاصی
انتشار: ۳۰ آبان ۱۴۰۵بهروزرسانی: ۱ آذر ۱۴۰۵موکاپات یا فرنچپرس؟ طرز تهیه قهوه فرانسه با موکاپات و فرنچپرس
انتشار: ۲۸ آبان ۱۴۰۵بهروزرسانی: ۱ آذر ۱۴۰۵نگهداری قهوه: قهوه آسیابشده چقدر میماند؟ بهترین ظرف و روش نگهداری
انتشار: ۲۷ آبان ۱۴۰۵بهروزرسانی: ۱ آذر ۱۴۰۵دانههای قهوه مرتبط با این راهنما
دانه قهوه میکس ۷۰-۳۰ عربیکا-روبوستا | تازهرست
بلِند ۷۰/۳۰ قهفی با جهت صریح «۷۰٪ عربیکا، ۳۰٪ روبوستا» و تاریخ رست چاپشده عرضه میشود؛ متعادلترین نقطهی شروع برای اسپرسوی خانگی و دقیقاً همان نسبتی که این مقاله با آن آغاز شد.
دانه قهوه میکس ۶۰-۴۰ عربیکا-روبوستا | تازهرست
پرچمدار قهفی؛ شکلاتی و پرقدرت، انتخاب اول برای لاته و کاپوچینو — همان نسبتی که در جدول مقاله کافئین زیاد و کرمای غلیظ دارد.
دانه قهوه میکس ۸۰-۲۰ عربیکا-روبوستا | تازهرست
شیرین و معطر با کمترین روبوستای لاین اصلی؛ برای اسپرسوی خالص و V60.
دانه قهوه عربیکا ۱۰۰٪ | تازهرست
شفافترین عطر و اسیدیته؛ بدون تلخی روبوستا، برای ذائقههای حساس به تلخی.
دانه قهوه میکس ۴۰-۶۰ عربیکا-روبوستا | تازهرست
پرکافئینترین بلِند قهفی؛ برای کسی که «ضربه» میخواهد.
دانه قهوه میکس ۵۰-۵۰ عربیکا-روبوستا | تازهرست
نیمهراه قدرت و تعادل؛ اسپرسوی روزمرهی قوی.
پکیج تستر ۴ گانه کشف ذائقه قهفی (۴ بسته ۱۰۰ گرمی تازهرست)
چهار بلِند ۱۰۰ گرمی کنار هم؛ نسبت مناسب ذائقهتان را پیش از خرید ۲۵۰ گرمی پیدا کنید.